Tempo Timor Online

Tempo Timor : Governu Istima negosiantes estranjeiru iha Kampung alor hodi hala'o sira nia atividades iha liuron ninin maibe iha Parte seluk seguransa sivil duni no hada'u sasan husi negosiantes Timor-oan ne'ebe faan ne'ebe ikan iha Bidau ho tiga roda iha lecidere. 

Ministru  Komersiu  Industria  no  Ambiente  (MCIA), Contançio Pinto afirma katak sei la  fo autorizasaun atu Timor - oan duni  sai  negosiante estranjeiru sira husi Indonezia ne’ebe fa’an roupa iha Kampung Alor tanba negosiante sira selu taxa ba Estadu.

“Ita labele duni sira sai husi fatin ne’ebá, tanba sira mos kontribui ba estadu liu husi selu taxa, ne’e duni ita prepara fatin ba sira hodi sira bele hala’o nafatin aktividade komersiu iha ita nia rai laran,”informa Ministru Contançio Pinto ba jornalita sira, foin lalais iha Bairo Pite-Dili. 

Eis Vise Ministru Negosiu Estranjeiru Timor-Leste ne’e katak haktuir, nasaun ne’ebe mak demokratiku no adopta merkadu livre labele prevene aktividade komersial ne’ebe la’o iha nasaun ne’e. Tanba agora iha mundu ida ne’ebe merkadu livre  labele prevene aktividade komersial ne’ebe iha. 

MKIA iha planu atu prepara fatin ba sira hodi sira bele hala’o aktividade komersial  ne’ebe ho asaun sira  ita viola ona lei orden publiku. Nune’e mos atu regula lei ida bainhira sosializasaun ne’ebe mak sira trasa ona.

“ Ami sei halo hela sosializasaun ba implementa lei ida ba orden publiku, negosiante sira hatene bainhira sosializasaun ne’e hotu sei implenta,” tenik nia.

Iha parte seluk negosiantes Indonezia ida, Muhamad Basir iha kampung Alor hateten ba midia katak,  relasiona ho estadu Timor Leste   nian regras ne’ebe atu hasai negosiante sira entaun, sira prontu atu sai, no sira mos respeitu Estadu nia regras. 

“Ami  mai iha ne’e tenke ekonsidera regras ne’ebe iha nasaun ida ne’e nian”  haktuir negosiante ne’e.

 

Muhamad relata, kada fulan sira selu taxa ba estadu dala ruma sira selu tinan ida  deit  selu mos  tuir lei ne’ebe mak iha. (**)

Lee kontinua... 0

 

Tempo-Timor: Segunda-Feira foin lalais (10/8), Filipus Pereira ofisialmente simu pose hodi asumi kargu Vise Ministru Komersiu Industria Ambiente (VMCIA), maibe membru Parlamentu Nasional balun la satesfas ho desizaun Governu ne’ebé nomeia eis Sekertariu Estadu Koperativa ne’e ba kargu refere, tanba uluk indika katak la iha kapasidade ne’e duni hasai tiha mais hanusa agora hili fila-fali. 

“desizaun ne’ebé la fó satesfasaun ba publiku konsidera hanesan desizaun matan delek, tanba ema ne’ebé uluk konsidera la iha kapasidade hodi hasai tiha agora hili fila-fali, ida ne’e maka dehan ita matan delek ne’e.” esklarese Deputadu Bankada Fretilin Joaquim Dos Santos iha Uma Fukun Parlamentu Nasional (11/8). 

Deputadu Fretilin ne’e konsidera governu ida ne’e matan delek, tanba hatene katak ema ne’e la iha kapasidade no uluk hasai tiha agora hili fila fali.  

“Ema timor barak, la’os Nino Pereira de’it, ne’e duni ha’u hakarak atu dehan, estrutura Governu la’os Partidu A ka Partidu B ninia estrutura, tan ne’e tenke hare ba iha konsensus komum.

Joaquim haktuir, bazeia ba etika politika nian tuir lolos atu foti desizaun ida tenke hare ba konsensus komum no tenke bazeia ba aspirasaun fundamentais sidadaun maioria nian no ita labele foti desizaun tanba de’it tendensia ba ida ne’e no ida ne’ebá.

“Ha’u repete fila-fali katak, Governu ne’e la partensia ba Partidu A ka Partidu B, ne’e duni kualker desizaun kona ba estadu ninian tenke bazeia ba konsensus povu.” tenik Deputadu Fretilin ne’e hodi taka ninia liafuan.

Entertantu Diretur Ezekutivu Organizasaun Naun Govermentais (ONG) Luta Hamutuk, Mericio Akara hateten,desizaun ne’e kompetensia Primeiru Ministru nian atu hili se de’it, maibe tuir prespetiva sosiedade sivil ema ne’ebé sai ona husi Governu tanba iha indikasaun inkapasidade tuir lolos labele bolu fali.

“Bele buka ema seluk ne’ebé maka iha kapasidade no esperensia diak liu no ninia ideal tenke hanesan ne’e, tanba se ita bolu fali ema ne’e signifika uluk ita hasai ema ne’e tanba saida?” Akara kestiona.

Akara konsidera hahalok hanesan ne’e hatudu indikasaun ne’ebé la di’ak no la fó oportunidade mós ba timor oan sira seluk, entaun timor sira seluk hanoin katak sira la iha kapasidade no kompotensia ne’e duni ema maka ida ne’e hela de’it.

Hatan ba kestaun hirak ne’e, Deputada Bankada Pertidu Demokratiku (PD), Maria Lourdes Besa hateten, iha restruturasaun ne’e pozisaun ne’ebe uluk nia (Filipus Peraira) asumi lakon, maibe la dehan katak lakon konfiasa ba nia ka buat seluk, ne’e duni normal se iha fatin mamuk ida lori fali nia mai iha governu.

“Ida ne’e hatudu katak uluk nia halo serbisu di’ak, ne’e duni iha konfiansa husi ezekutivu atu bolu nia fila fali mai iha governu no importante maka prontu nafatin atu servi.” eskalrese Besa. 

 

Besa haktuir, restruturasaun la’os halo ba ema, maibe ba pozisaun, tanba pozisaun Sekertariu Estadu Koperativa  lakon, purke iha hanoin ida katak atu redus numeru governates iha governu nia laran ne’e duni Sekertariu Estadu lubuk ida maka lakon mós iha momentu ne’ebá. (**) 

Lee kontinua... 0

 

Tempo Timor : Bazeia ba karta Komunikadu Imprensa ne’ebé fó sai husi Gabinete Presidente da Republika, Taur Matan Ruak iha loron, 5 Augostu 2015 sita katak,  iha Sesta-Feira liu ba (31 Jullu 2015) atraves “Dekretu no 57/2015 /5 Augostu” nomeia Dr. Rui Agosto Gomes PhD hodi asumi kargu hanesan Xefe Kaza Sivíl foun troka Dr.Fidelis Leite Magalhães,

 

Tuir karta Komunikadu Imprensa ne’e hateten, Dr. Rui Agosto Gomes PhD, asume kargu Xefe Kaza Sivíl, hafoin Xefe Kaza Sívil sesante, Dr.Fidelis Leite Magalhães husik hela kargu ida ne’e hodi ba kontinua nia estudu iha Estadus Unidus Amerika.

 

Molok asume kna’ar ida ne’e, Dr. Rui Gomes antes ne’e hala’o kna’ar hanesan Assessor Pesoal ba Prezidente Repúblika, Taur Matan Ruak hodi tau matan liú ba asuntu ekonomia nian. Prosesu nomeiasaun ne’e tuir planu sei hala’o iha tempu badak nian laran.

 

 

Dr.Rui Agosto Gomes, moris iha Dili loron 21 Setembru 1958 no hasai ninia kursu ka estudu Doutoradu iha Universidade Southbank, Londres, Reinu Unidu nian. (**)

Lee kontinua... 0

Tempo Timor : Antes ne’e iha fulan tolu liu ba Koordenador sesante Partidu Frente Revolusionariu Timor-Leste Indepedente (Fretilin), Munisipiu Lautem realiza konferensia ba datoluk hodi hili estrutura foun partidu nian ba periodu 2015-2020, maibe rejultadu konferensia iha momentu ne’ebá la konsege estabelese estrutura foun tanba mosu dezentendimentu iha prosesu votasaun nia laran. 

 

Konferensia iha momentu ne’e, kongresista sira aprezenta pakote tolu (3), pakote primeiru lidera husi Jequito de Oliveira, Pakote 

Segundu lidera husi Vitor Dias Quintas no Pakote Terseiru lidera husi Aurelio Freitas Ribeiro. Bainhira hala’o votasaun ba pakote hirak ne’e, Rejultadu hatudu, pakote ne’ebé lidera husi, Aurelio Freitas Ribeiro maka manan, maibe la to’o bareira ne’ebé iha, ne’e duni hala’o votasaun ba segundu ronde nian no iha momentu ne’e pakote ne’ebé lidera husi Vitor Dias Quitas ho pakote ne’ebé lidera husi Aurelio Freitas Ribeiru maka avansa ba segundu ronde. 

 

Votasaun ba segundu ronde nian iha momentu ne’e akontese naksalak iha prosesu kontazen, ne’e duni halo kandidatura husi pakote rua ne’e tau preokupasaun makas ate la simu malu ne’e duni membru CCF ne’ebé marka prezensa iha konferensia momentu ne’e deside adia, tan ne’e iha loron 1 de Augusutus 2015 foin lalais maka rekonferensia fali. 

 

Rejultadu rekonferensia ne’ebé hala’o iha Centru Kultura Lospalos foin lalais hatudu katak, Aurelio Freitas Ribeiro reeleitu nu’udar koordenador Partidu Fretilin iha Munisipiu Lautem ba periodu 2015-2020 hafoin hetan votu konfiansia husi kongresista hamutuk 116. Total kongresista ne’ebé partisipa rekonferensia ne’e hamutuk 283 maibe kongresista na’in 40 maka la vota. Kongresista hirak ne’e mai husi postu administrativa lima iha Munisiipu Lautem. 

 

Prosesu eleisaun iha rekonferensia ne’e hala’o ho sistema aberta, ne’e duni bazeia ba rejimentu ne’ebé iha kongresista aprezenta proposta kandidatura no proposta kandidatura ne’ebe kongresista sira aprezenta iha momentu ne’e hamutuk kuaze ema nain 25 resin, maibe kandidatu balun rejigna an, duni hela de’it kandidatu na’in 23. 

 

Bainhira hala’o votasaun ba kandidatura hirak ne’e, rejultadu hatudu katak, Aurelio Freitas Ribeiro maka hetan votus maioria (116), Abilio Quintão hetan votus 98, Ana Bela Savio hetan votus 74 no Gil Da Crus ho Leovogildo maka okupa kuatru n sinku lugar. 

 

Ho rejultadu ida ne’e hatudu katak, Aurelio Freitas Ribeiro reeleitu nu’udar Koordenador, Abilio Quintão Pinto nu’udar Primeiru Vise Koordenador, Ana Bela Savio Segundu Vice Koordenador, Primeiru Sekertariu Gil da Crus, Segundu Sekertariu Levogildo ho ninia membru na’in 6. Aliende ne’e, iha eleisaun refere hili mós estrutura Komisaun Juridisaun ne’ebé kompostu husi Presidente da meza, Jacinto da Costa, Sekertariu na’in rua ho ninia membru na’in rua, nune’e mós Estrutura Komisaun Fiskalizasaun, Paulino dos Santos nu’udar ho no ninia membru nain 2. 

 

Hafoin tomada de pose ba estrutura eleitu, Adjuntu Sekertariu Jeral Partidu Fretilin Jose Reis hateten, se iha serbisu barak maka halo ne’e duni husu ba militants Partidu Fretilin tomak iha Munisipiu Lautem, liu-liu ba estrutura eleitu tenke esforsu hodi serbisu maka liu tan para lori Fretilin ba hetan Vitoria. 

 

“atu lori Fretilin ba hetan Vitoria, importante liu maka ini tenke hametin unidade no kontinua serbisu hamutuk tanba Fretilin hanesan partidu alternativu ne’ebé atu luta ba povu nia moris diak” dehan Reis iha Centru Cultura Lautem (2/8). 

 

Iha fatin hanesan, Koordenador eleitu Aurelio Freitas Ribeiro hateten, atu lori partidu Fretilin atinje ninia objetivu presiza ita hotu nia kontribuisaun, la’os deit ba estrutura eleitu sira, tan ne’e estrutura ida ne’e husu atu ita hotu serbisu hamutuk. 

 

“agradese ba kongresista sira ne’ebe deposita ona ninia votu ba ha’u hodi asumi fila-fali kargu ida ne’e no ha’u komprimitivu sei la husik monu responsabilidade ho fiar ne’ebe imi fo ba ha’u” dehan Aurelio hodi taka ninia liafuan. 

 

 

Seremonia tomada de pose ba estrutura ne’e ofisialmente hala’o husi Presidente da meza konferensia Gil ne’ebé akompaina direita husi membru Komite Central Fretilin no Koordenador eleitu partidu Fretilin nian husi munisipiu 12. (**)

Lee kontinua... 0


Tempo Timor : Antes ne’e, iha tinan hirak liu ba Governu liu husi Konsellu Ministru fó sai desizaun ka rezolusaun Konselu Ministru hodi limite sirkulasaun kareta ne’ebé tama mai Timor, liu-liu ba kareta sira ne’ebé ninia tinan produsaun liu ona tinan lima (5).

Mesmu Konsellu Ministru hatun tiha ona rezolusaun ida. Maibe, deskonfia ema balun tenta viola nafatin rezolusaun ida ne’e, hodi kontinua hatama kareta ne’ebe ninia tinan produsaun liu tiha ona prazu no kareta balun ne’ebé hatama mai la iha dokumentus.

Relasiona ho kestaun hirak ne’e, Deputadu Agostinho Lay iha ninia intervensaun politika kestiona katak, kompaina balun hatama kareta mai iha Timor-Leste, maibe kareta hirak ne’e baun ninia prazu liu tiha ona no balun la iha dokumntus no para de’it iha Portu Dili.

Kareta sira ne’e para iha Portu balun kuaze fulan rua ka tolu ona husik hela iha ne’eba no parte governu liu husi dirasaun patriomoniu do estadu ba foti tiha, maibe lori ba para iha ne’eba mos atu besik tan tinan ida ona.

“Ha’u hakarak husu ba governu kona ba kontinuasaun husi kareta sira ne’e atu halo hanusa, lelaun ka atu halo fera depois maka fa’an fali ninia besi at sira ne’e. Aliende ne’e ita presija halo kontrolu ho di’ak, se lae, liu tiha fulan rua ka tolu kareta sira hanesan ne’e mosu fali mai de’it.” Deputadu ne’e kestiona.

Entertantu, Vice Presidente Komisaun A, Deputadu Arão hateten, rezolusaun Konsellu Ministru hodi limite kareta ne’ebé ho tinan produsaun liu ona tinan lima labele tama mai, tanba Timor Leste la’os fatin ba kareta besi tua sira.

“Ita ninia objetivu  atu prevene Timor labele sai fatin besi tua, tanba desde UNTET nia tempu to’o agora, ita hare kareta hira maka tama mai no agora hada hela iha uma hun sira ne’e.  Kareta balun nia prazu tinan 20 no 10 ba leten, entaun ita sai tiha lisu ba kareta at sira ne’e, tan ne’e governu deside ho hanoin ida atu limite serkulasaun kareta sira ne’ebe tama mai ne’e, liu –liu kareta ne’ebe ninia tinan produsaun liu ona tinan lima tenke haruka fila.” esplika Arão

Nia fó ezemplu, agora ita iha ona tinan 2015 ne’e duni karet ne’ebe tama mai ninia tinan produsaun tenke 2010 mai leten. Maibe, sekarik ema balun kontinua hatama kareta ho tinan produsaun 2008, 2007 ba kraik, entaun ida ne’e ita viola rezolusaun ne’ebe iha, ne’e duni se maka viola ne’e krime.

“Alfandega maka iha knar atu kontora ida ne’e, se ida maka akontese konserteza buat balun la’o la loos. Tanbasa? kareta saugata sira sei tama nafatin no ida ne’e faillansu husi Alfandega, tanba sira maka halo kontrolu ba buat sira ne’e hotu molok tama mai timor, ne’e duni ha’u suzere halo investigasaun iha Alfandega.” Arão husu.

Arão kestiona katak, tansa kareta ho marka hanesan ne’e tama nafatin iha Timor, mesmu iha ona Lei ne’ebe bandu katak kareta sira ho tinan produsaun liu tinan lima ba kraik labele tama, ida ne’e frakeza ita nian tanba menus kontrolu entaun halo kareta sira hanesan tama mai nafatin.

Pozisaun Parlamentu maka ezije Governu liu husi Ministeriu Finansas ba iha Portu ho Fronteira sira atu konsidera kestaun sira hanesan ne’e ho seriu no halo kontrolusaun ho masimu para kareta sira hanesan ne’e labele hatama mai iha ita nia rai.

 “ se parte Alfandega prende kareta sira ne’e hodi lalika tama mai ne’e loos. Maibe, se sira husik tama merkadu ka sira husik hodi sirkula iha timor,  ida ne’e viola lei no krime ne’e duni Ministeriu Publiku bele investiga situasaun sira ne’e.” Arão ejize investigasaun. (**)

Lee kontinua... 0
Joomla SEF URLs by Artio

Copyright © 2015 Agora Tempo Intermedia Ltd. All Rights Reserved.
Online since February 01, 2013
Creative Commons License
This work by Tempo Semanal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Top Desktop version